header 1920x550

         wit zeil

Als een wit zeil op de blauwe zee ben ik eenzaam voor wie mij ziet vanaf de kust van het begrensde.

Krishnamurti, 1924 [Witzel Studios]

 

[Vraag:] Hoe kun je leven zonder grondslag, zonder basis?

[Krishnamurti:] Wat wordt bedoeld met grondslag? Dat is voor de meesten van ons het probleem. We hebben behoefte aan een basis, een grondslag, een uitgangspunt, een steun, een zekerheid. Daarop gaan we bouwen, daar gaan we vanuit; we zeggen dat er een God is; miljoenen mensen hebben dat gezegd en hebben op die overtuiging hun leven gebouwd. Misschien heb ik een familie, kinderen, en is mijn verantwoording tegenover hen de grondslag van mijn leven. Anderen gaan uit van de ideologie waarin de staat de enige god is, hun god, de communisten bijvoorbeeld. Iedereen kiest een uitgangspunt in overeenstemming met zijn eigen aard, met zijn geconditioneerdheid binnen de cultuur waarin hij geboren is. We zeggen dus dat er een grondslag, een basis moet zijn. Wie heeft dan die basis, die grondslag voor ons gelegd? – Lenin, Marx, Trotski, Stalin? Als je dat aanvaardt, waar ga je dan vanuit? Als ik katholiek of hindoe ben, dan is dat mijn basis, maar waar komt zo’n basis vandaan? Uit het denken, dat is overduidelijk, uit verschillende vormen en uitingen van het denken. Waarom heeft de geest daar behoefte aan? Stel jezelf die vraag: waarom heb je dat nodig? Komt het doordat als je geen roer, geen richting had, ieder zuchtje wind je zou doen afdrijven? Kijk nu wat er gebeurt als ik een grondslag heb, bijvoorbeeld als hindoe, wat gebeurt er? Dan leef ik volgens de hindoetradities, volgens het geloof en de dogma’s die door de eeuwen heen doorgegeven zijn. Dat is het verleden en dat wordt mijn basis. Daar vloeit uit voort dat ik mezelf anders waan dan een ander mens – een moslim of een boeddhist; die wil ik dan wel tolereren – tolerantie is een uitvinding van het verstand – om vriendschappelijk te leven, maar dat heeft niets te maken met de werkelijkheid, want ik ben als hindoe geworteld in mijn eigen grondslag. Dan is er conflict tussen die ander en mij, tussen mij als hindoe en die ander als moslim of katholiek, tussen iemand die in God gelooft en een ongelovige, die niet in God, Jezus of Boeddha gelooft. Dan denk ik bij mezelf: ‘Waarom moet ik dan een grondslag hebben? Zou het ander mis gaan? Wijst een grondslag mij de weg of brengt hij alleen maar verwarring?’ Een uitgangspunt als het katholicisme, het communisme of het socialisme brengt méér verwarring, méér ellende, méér verdeeldheid. Een ander heeft zijn conclusies, zijn uitgangspunt en ik heb de mijne. Zo zie ik dat een grondslag of een uitgangspunt de mens veel verdriet en narigheid heeft gebracht; hij is bereid te vechten en te doden – waarvoor? Voor ideeën die voortkomen uit het rationeel denken. Als mijn uitgangspunt uit het denken voortkomt, dan leef ik de rest van mijn leven in conflict en ellende. Dat is duidelijk! Dus ga ik mezelf afvragen of ik zonder grondslag kan leven. Ik weet dat een boom niet zonder wortels kan, dat hij grond nodig heeft en verder water, zon en duisternis. Ik heb voedsel, kleding en onderdak nodig, maar heb ik een basis van ideeën nodig? Of kan ik er buiten? Daarop kan ik alleen antwoorden als ik de aard en de structuur van die grondslag ken. De afwijzing van die grondslag is op zichzelf al intelligentie. Waar je je dan ook bevindt, in een paleis of in een grot, of dat je alléén door de bossen wandelt en kijkt naar de schoonheid van licht en donker, naar de schaduwen of de uitgestrekte hemel, die intelligentie is werkzaam en heeft absoluut geen grondslag nodig. Die intelligentie is niet van mij of van een ander, het is alleen maar intelligentie.

 

Uit: Vrijheid en meditatie


 

 

Regelmatig zetten we nieuwe paragrafen online uit deze mooie bloemlezing van Krishnamurti, samengesteld door Hans van der Kroft. De bloemlezing bestaat uit een verzameling teksten van Krishnamurti uit verschillende perioden van zijn leven, met de bedoeling een zo volledig mogelijk inzicht te geven in de ontwikkeling van zijn visie op het menselijk streven naar geluk en geestelijke harmonie.

ISBN 978 90 6271 028 7  -  Uitgeverij Synthese
Verkrijgbaar bij de lokale boekhandel